काठमाडौँ । अफ्रिकी समुद्र तटतर्फबाट उत्पन्न भई अरब सागर हुँदै भारतीय उपमहाद्वीपतर्फ अगाडि बढेको ‘मोन्था’ नामक चक्रवातीय आँधीको प्रभाव अहिले क्रमशः कमजोर बन्दै गएको छ। प्रारम्भिक चरणमा यो आँधीले तटीय भारतका केही राज्यमा तीव्र वर्षा र हावाहुरी ल्याएको भए पनि नेपालमा यसको अप्रत्यक्ष प्रभाव मात्र देखिएको छ। पछिल्ला मौसमीय विश्लेषण अनुसार, यो प्रणालीको शक्ति घट्दै गएकाले अब निकट भविष्यमा ठूला जोखिमका संकेत छैनन्।
नेपालका पश्चिमी क्षेत्रका केही स्थानमा हल्का वर्षा र चिसो वृद्धि भएको भए पनि यो सामान्य मौसमी परिवर्तनका रूपमा लिइएको छ। मौसमविद्हरूका अनुसार, चक्रवातको केन्द्र भारततर्फ कमजोर हुँदै जाँदा यसको असर सीमित क्षेत्रसम्म मात्र सीमित रहने सम्भावना छ।
यस्तो प्राकृतिक प्रणालीका कारण वातावरणीय असन्तुलन र हावापानीमा आकस्मिक परिवर्तन देखिनु स्वाभाविक हो। तर, प्रत्येकपटक यस्ता चक्रवातीय प्रणाली देखा पर्दा सम्बन्धित निकायहरू सतर्क रहनु अत्यावश्यक हुन्छ। प्रारम्भिक सूचना संकलन, पूर्वतयारी र सचेतना नै क्षति न्यूनीकरणका मुख्य आधार हुन्।
नेपालले पछिल्ला वर्षहरूमा क्षेत्रीय मौसम प्रणालीसँग सम्बन्धित पूर्वसूचना प्रणालीमा केही सुधार गरेको छ। तर अझ प्रभावकारी समन्वय, स्थानीय तहसम्म जानकारीको प्रसार र समयमै चेतावनी व्यवस्था सुदृढ गर्न आवश्यक देखिन्छ।
‘मोन्था’ आँधीको प्रभाव कमजोर हुँदै जानु सकारात्मक संकेत हो, तर जलवायु परिवर्तनका कारण यस्ता चक्रवातहरूको आवृत्ति र तीव्रता बढ्ने जोखिमलाई बेवास्ता गर्न सकिँदैन। त्यसैले, दीर्घकालीन रूपमा जलवायु अनुकूलन र आपत व्यवस्थापन संयन्त्रलाई सशक्त बनाउनै अहिलेको आवश्यकता हो।
