आज संविधान दिवस देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ। सात वर्षअघि आजकै दिन संविधानसभाबाट नेपालको संविधान जारी भएको ऐतिहासिक क्षणलाई स्मरण गर्दै यो दिनलाई राष्ट्रिय पर्वका रूपमा मनाइने गरिएको छ।
संविधान राष्ट्रको मूल कानुन मात्र नभई राजनीतिक स्थायित्व, समावेशी लोकतन्त्र र सामाजिक न्यायको आधारशिला हो। यसले राज्य सञ्चालनको दिशा देखाउनुका साथै नागरिकका हक–अधिकार सुनिश्चित गर्ने ग्यारेन्टी पनि दिएको छ। संविधान दिवसका अवसरमा सरकारले विभिन्न औपचारिक कार्यक्रम आयोजना गरेको छ भने स्थानीय तह, विद्यालय, सामाजिक संस्था र नागरिकस्तरमा पनि विविध कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन्।
तर, संविधान जारी भएको लामो समय बितिसक्दा पनि यसको पूर्ण कार्यान्वयनमा अझै चुनौतीहरू विद्यमान छन्। जनअपेक्षा अनुसारको विकास, सुशासन र समान न्यायको अनुभूति नागरिकले गर्न सकेका छैनन्। राजनीतिक दलबीचको अविश्वास, नीति तथा कानुनमा हुने असंगति, कार्यान्वयनमा हुने ढिलाइ जस्ता कारणले संविधानले प्रतिपादन गरेका धेरै अधिकार अझै व्यवहारमा रुपान्तरण हुन सकेका छैनन्।
यसैले, संविधान दिवस केवल औपचारिक पर्वका रूपमा सीमित हुनु हुँदैन। यो दिनले संविधानको मर्म बुझ्न, त्यसको कार्यान्वयनमा देखिएका कमजोरी सच्याउन र नागरिक–राज्यबीचको सम्बन्ध अझ सुदृढ बनाउन प्रेरणा दिनुपर्छ। संविधानलाई बलियो र प्रभावकारी बनाउने जिम्मेवारी राजनीतिक नेतृत्वसँगै आम नागरिकको पनि हो।
संविधान दिवसले हामीलाई स्मरण गराउँछ—राजनीतिक उपलब्धि मात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यसलाई जनजीवनमा अनुभूत गराउन सके मात्र संविधान वास्तवमै जीवन्त दस्तावेज बन्न सक्छ।
