काठमाडौँ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) को परीक्षा नतिजामा देखिएको गम्भीर गडबडीले फेरि एकपटक उच्च शिक्षाको व्यवस्थापन कति लापरवाह अवस्थामा छ भन्ने कुरा उजागर गरेको छ। पास भइसकेका विद्यार्थीलाई ‘फेल’ लेखिनु सामान्य प्राविधिक त्रुटि मात्र होइन, यो हजारौँ विद्यार्थीको भविष्य, आत्मविश्वास र समयसँग प्रत्यक्ष जोडिएको संवेदनशील विषय हो।
विश्वविद्यालयको परीक्षा प्रणाली विद्यार्थीको शैक्षिक
जीवनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण आधार हो। नतिजामा सानो त्रुटिले पनि विद्यार्थी
मानसिक तनावमा पर्ने, पुनः परीक्षा दिन बाध्य हुने, छात्रवृत्ति
र रोजगारीका अवसर गुमाउने जस्ता गम्भीर परिणाम निम्त्याउँछ। यस्तो अवस्थामा त्रिवि
प्रशासनको गैरजिम्मेवारीलाई केवल ‘प्राविधिक समस्या भन्दै पन्छिन मिल्दैन।
यो समस्या पहिलो पटक देखिएको होइन। विगतमा पनि
उत्तरपुस्तिका हराउने, नतिजा ढिलो प्रकाशन हुने, अंक
सच्याउन महिनौँ लाग्ने जस्ता घटना दोहोरिँदै आएका छन्। यसको मूल कारण कमजोर
व्यवस्थापन, पुरानो प्रणाली, पर्याप्त दक्ष
जनशक्तिको अभाव र जवाफदेहिताको कमी हो।
अब त्रिविले गल्ती स्वीकार गर्दै प्रभावित विद्यार्थीप्रति
औपचारिक रूपमा क्षमायाचना गर्नुपर्छ। साथै, यस्ता त्रुटि
दोहोरिन नदिन डिजिटल प्रणालीको सुधार, दोहोरो
प्रमाणीकरण (double verification), समयमै गुनासो सुन्ने संयन्त्र र दोषीमाथि
कारबाहीको स्पष्ट व्यवस्था आवश्यक छ।
शिक्षा क्षेत्र प्रयोगशाला होइन, जहाँ
पटक–पटक गल्ती गरेर सुधार गरिन्छ। यहाँ प्रत्येक त्रुटिले विद्यार्थीको जीवनमा
गहिरो असर पार्छ। त्रिविले अब पनि पाठ नसिके, विश्वविद्यालयप्रतिको
विश्वास मात्र होइन, सम्पूर्ण सार्वजनिक शिक्षाप्रणालीप्रतिको
भरोसा कमजोर हुँदै जानेछ।
